คำตอบสั้น: งานล้างฮูดดูดควันร้านอาหารไม่มีราคากลางที่ใช้ได้กับทุกครัว เพราะคำว่า “ล้างฮูด” อาจรวมเพียงตัวครอบและแผ่นกรอง หรืออาจรวม plenum, ท่อแนวนอน–แนวตั้ง, พัดลม, จุดปล่อยลมบนหลังคา การเปิด access panel การป้องกันพื้นที่ การเก็บไขมัน และรายงานตรวจรับ ราคาที่เปรียบเทียบได้จึงต้องดูขอบเขตและสภาพระบบ ไม่ใช่ดูยอดรวมอย่างเดียว
บทความนี้อธิบาย 7 ปัจจัยที่ใช้ประเมินราคา วิธีตั้งกรอบงบ และรายการที่ควรตรวจในใบเสนอราคา โดยไม่สร้างราคา ผลงาน หรือผลตรวจที่ยังไม่มีหลักฐาน หากต้องการประเมินระบบจริง ควรส่งภาพฮูด จำนวน filter แนวท่อ ตำแหน่งพัดลม ทางขึ้นหลังคา ชั่วโมงทำงานของครัว และช่วงเวลาที่หยุดระบบได้ก่อน
ทำไมคำว่า “ล้างฮูด 1 ชุด” ยังไม่พอสำหรับเทียบราคา
ระบบที่มองเห็นเหนือเตาประกอบอาหารเป็นเพียงส่วนต้น ฮูดรับไอไขมันเข้าสู่ filter และ plenum ก่อนผ่านท่อไปยังพัดลมและจุดระบายอากาศ ระบบสองชุดที่หน้าฮูดยาวใกล้กันอาจมีแนวท่อ ความสูง จำนวนข้องอ จุดเปิดตรวจ และคราบสะสมต่างกันมาก หากใบเสนอราคาเขียนเพียง “ล้างฮูด 1 ชุด” ผู้ว่าจ้างจะไม่ทราบว่าท่อและพัดลมรวมอยู่หรือไม่ และไม่รู้ว่าจุดใดไม่ได้ทำ
อีกความเสี่ยงคือการใช้ภาพฮูดและ filter ที่สะอาดแทนหลักฐานของทั้งระบบ ภาพดังกล่าวยืนยันเฉพาะจุดที่มองเห็น ไม่ยืนยัน plenum ด้านหลัง ท่อแนวดิ่ง พัดลม หรือจุดบนหลังคา ใบเสนอราคาที่ดีจึงควรมีผังหรือรายการจุดทำงาน และรายงานควรจับคู่ภาพกับตำแหน่งจริง
7 ปัจจัยที่ใช้ประเมินราคาล้างฮูดและท่อดูดควัน
1. ขอบเขตตั้งแต่ฮูดถึงจุดปล่อยลม
ต้องระบุให้ชัดว่ารวม hood canopy, filter, grease cup, plenum, duct, access panel, fan housing, impeller และ discharge หรือไม่ รวมทั้งระบุว่าส่วนใดเป็นการตรวจ ทำความสะอาด หรือถอดล้าง การเปลี่ยน filter, belt, bearing, motor, gasket หรือชิ้นส่วนที่ชำรุดควรเป็นรายการแยก ไม่ควรซ่อนอยู่ในคำว่า cleaning
2. ขนาดระบบ แนวท่อ และจำนวนจุดเปิดตรวจ
ความยาวฮูด จำนวน filter ขนาดท่อ ท่อแนวนอนและแนวดิ่ง จำนวนข้องอ ความสูง และตำแหน่ง access มีผลต่อเวลาทำงาน ระบบที่ไม่มีช่องเปิดเพียงพออาจตรวจหรือทำความสะอาดบางช่วงไม่ได้อย่างปลอดภัย หากต้องเพิ่ม access panel ควรสำรวจวัสดุท่อ ตำแหน่ง และข้อกำหนดของอาคารก่อนเสนอเป็นงานเพิ่ม
3. ปริมาณและลักษณะของคราบไขมัน
คราบบางที่ยังนิ่มต่างจากคราบหนา แข็ง หรือสะสมในมุมและพัดลม ประเภทอาหาร ชั่วโมงการใช้งาน วิธีประกอบอาหาร ประสิทธิภาพของ filter และรอบการทำความสะอาดเดิมล้วนมีผล ไม่ควรตัดสินทั้งระบบจากด้านหน้าฮูดเพียงจุดเดียว ควรตรวจหลายตำแหน่งที่เข้าถึงได้และบันทึกจุดที่ตรวจไม่ได้
4. การเข้าถึง งานสูง และพื้นที่บนหลังคา
การขึ้นหลังคา บันได นั่งร้าน พื้นเปียก ช่องฝ้า พื้นที่แคบ และตำแหน่งใกล้อุปกรณ์ร้อนมีผลต่อแผนและราคา ต้องกำหนดเส้นทางขนอุปกรณ์ จุดผูกยึดที่ได้รับอนุมัติ เขตกันคน และข้อห้ามของสถานที่ หากสภาพเข้าข่ายพื้นที่อับอากาศหรือมีข้อกำหนดเฉพาะ ต้องประเมินและอนุญาตตามระบบความปลอดภัยของสถานที่ ไม่ควรเข้าทำงานจากการคาดเดา
5. การป้องกันครัว น้ำเสีย และของเสียไขมัน
ครัวต้องได้รับการป้องกันไม่ให้น้ำ สารทำความสะอาด หรือเศษคราบปนเปื้อนพื้น อุปกรณ์ และวัตถุดิบ ต้องระบุการคลุมพื้นที่ การเก็บน้ำ การแยกของเสีย เส้นทางนำออก และผู้รับผิดชอบทำความสะอาดคืนพื้นที่ การเทน้ำเสียหรือไขมันลงท่อโดยไม่ตรวจข้อกำหนดของสถานที่ไม่ควรถูกถือเป็นขั้นตอนปกติ
6. เวลาหยุดครัวและการประสานงาน
งานมักทำหลังปิดครัวหรือกลางคืน และต้องส่งมอบก่อนเปิดบริการ จึงต้องเผื่อเวลาให้อุปกรณ์เย็น ปิดพลังงาน ป้องกันพื้นที่ ทำงาน ตรวจรับ ประกอบกลับ และทดสอบโดยผู้รับผิดชอบของสถานที่ ครัวที่หยุดได้สั้นอาจต้องเพิ่มจำนวนทีม แบ่ง zone หรือทำหลายคืน ค่าใช้จ่ายควรแยกจากขอบเขตทำความสะอาดเพื่อให้เทียบได้
7. หลักฐานก่อน–หลังและเกณฑ์ตรวจรับ
รายงานควรระบุวันที่ รหัสระบบ ตำแหน่งภาพ จุดที่เข้าถึง จุดที่ไม่ได้ทำ ความเสียหายเดิม และงานแนะนำเพิ่มเติม ภาพควรถ่ายจากมุมที่เทียบกันได้ แต่ภาพอย่างเดียวไม่ยืนยันความหนาคราบในทุกจุดหรือสมรรถนะของระบบ หากต้องการการวัดหรือการทดสอบเฉพาะ ต้องกำหนดวิธี เครื่องมือ และเกณฑ์ตั้งแต่ขอราคา
สูตรตั้งกรอบงบก่อนสำรวจหน้างาน
งบประมาณโดยประมาณ = ค่าเตรียมและป้องกันครัว + ขอบเขตฮูด/filter/plenum + ขอบเขตท่อตามความยาวและ access + งานพัดลม/หลังคา + งานสูงหรือพื้นที่ควบคุม + ค่าทำงานนอกเวลา + การเก็บน้ำและของเสีย + รายงานและเอกสารส่งมอบ
สูตรนี้ไม่ใช่ใบเสนอราคาและยังไม่ควรใส่ตัวเลขโดยไม่มีข้อมูลระบบจริง แต่ช่วยเปิดเผยว่าข้อเสนอใดรวมเฉพาะส่วนที่มองเห็น และข้อเสนอใดครอบคลุมเส้นทางอากาศทั้งหมดที่เข้าถึงได้ การให้ผู้เสนอราคากรอกโครงสร้างเดียวกันทำให้ฝ่ายจัดซื้อเปรียบเทียบได้ดีกว่าการถามเพียง “ราคาเหมาชุดละเท่าไร”
ตัวอย่างขอบเขตสำหรับใช้ขอราคา
| ตัวอย่าง | ข้อมูลตั้งต้น | ขอบเขตที่ต้องยืนยัน | รายการที่อาจไม่รวม |
|---|---|---|---|
| แบบ A: ฮูดและ filter | ทำเฉพาะส่วนหน้าเหนือเตา | canopy, filter, grease cup, การป้องกันครัว และภาพก่อน–หลัง | plenum, ท่อ, พัดลม, หลังคา และการซ่อม |
| แบบ B: ระบบที่เข้าถึงได้ | ฮูดถึงพัดลม มี access พร้อม | รายการจุดเปิด ลำดับทำงาน การเก็บคราบและน้ำเสีย รายงานแยกตำแหน่ง | ช่วงท่อที่ไม่มี access การเพิ่มช่องเปิด และอะไหล่ |
| แบบ C: หลายไลน์และทำกลางคืน | ครัวเปิดทุกวัน ต้องส่งมอบเป็น zone | จำนวนทีม ลำดับปิดไลน์ งานบนหลังคา hold point ผู้ตรวจรับ และแผนคืนระบบ | เวลารอจากสถานที่ งานเพิ่มที่พบภายหลัง และการซ่อมระบบ |
หมายเหตุ: ตารางนี้เป็นแบบจำลองเพื่อจัดทำคำขอราคา ไม่ใช่ตัวอย่างผลงานหรือราคาจริงของลูกค้า VENTCLEAN Thailand ราคาจริงต้องอ้างอิงขอบเขต วันที่ และสภาพระบบที่ตรวจสอบได้
Checklist เปรียบเทียบใบเสนอราคา
- ระบุจำนวนฮูด ไลน์ครัว filter และรหัสระบบตรงกันหรือไม่
- แยก canopy, filter, plenum, duct, fan และ discharge หรือไม่
- ระบุความยาว แนวท่อ จุดเปิด และส่วนที่เข้าถึงไม่ได้หรือไม่
- รวมงานบนหลังคา งานสูง บันได นั่งร้าน และการขออนุญาตหรือไม่
- ระบุการปิดพลังงาน การรออุปกรณ์เย็น และผู้อนุมัติคืนระบบหรือไม่
- รวมการคลุมครัว เก็บน้ำ แยกไขมัน และขนของเสียหรือไม่
- ภาพก่อน–หลังผูกกับตำแหน่งและรหัสระบบหรือไม่
- มีรายการส่วนที่ไม่ได้ทำ ความเสียหายเดิม และงานนอกขอบเขตหรือไม่
- กำหนดเวลาส่งมอบ รูปแบบรายงาน และผู้ตรวจรับหรือไม่
- ภาษี ค่าเดินทาง งานกลางคืน และเงื่อนไขงานเพิ่มถูกแยกชัดหรือไม่
ข้อมูลขั้นต่ำที่ส่งมาเพื่อประเมินราคา
- จังหวัด ประเภทร้าน จำนวนครัว และเวลาทำการ
- จำนวนฮูด ความยาวโดยประมาณ และจำนวน/ขนาด filter
- ภาพใต้ฮูด ภายในส่วนที่เปิดได้อย่างปลอดภัย และภาพคราบที่พบ
- แบบหรือแนวท่อโดยประมาณ ตำแหน่งพัดลม และจุดปล่อยลม
- ภาพทางขึ้นและพื้นที่รอบพัดลมหากถ่ายได้โดยไม่ขึ้นที่สูง
- ประเภทอาหารและชั่วโมงใช้งานต่อวัน
- วันที่และขอบเขตการทำความสะอาดครั้งล่าสุด
- ช่วงเวลาที่หยุดระบบได้ ข้อกำหนดอาคาร และรูปแบบรายงานที่ต้องการ
ดูรายละเอียดบริการได้ที่ บริการล้างฮูดและระบบดูดควันครัว หรือ ส่งข้อมูลเพื่อขอประเมิน ไม่ควรปีนขึ้นหลังคา เปิดพัดลม หรือสอดอุปกรณ์เข้าไปในท่อเพื่อถ่ายภาพหากไม่ได้รับอนุญาตและไม่ปลอดภัย
หลักฐานและข้อกำหนดที่ใช้อ้างอิง
กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข สรุปข้อกำหนดสุขลักษณะของสถานที่จำหน่ายอาหารตามกฎกระทรวง พ.ศ. 2561 ซึ่งครอบคลุมการรักษาพื้นที่ อุปกรณ์ และสภาพแวดล้อมให้สะอาดเหมาะสม ผู้ประกอบการควรตรวจข้อบัญญัติท้องถิ่นและเงื่อนไขของอาคารเพิ่มเติม เพราะข้อกำหนดเฉพาะพื้นที่อาจแตกต่างกัน
NFPA 96 เป็นเอกสารอ้างอิงสากลด้านการควบคุมการระบายอากาศและการป้องกันอัคคีภัยของงานครัวเชิงพาณิชย์ ใช้เป็นแหล่งศึกษาขอบเขตระบบและการตรวจสอบได้ แต่ไม่ควรเรียกว่าเป็นกฎหมายไทยหรือใช้แทนข้อกำหนดของเจ้าหน้าที่และอาคารในประเทศไทย
คำถามที่พบบ่อย
ล้างเฉพาะ filter ถือว่าล้างระบบฮูดแล้วหรือไม่
ไม่ควรเรียกเช่นนั้นโดยไม่ระบุขอบเขต การล้าง filter ยืนยันได้เฉพาะ filter ส่วน plenum, ท่อ และพัดลมต้องตรวจและระบุแยก
ควรล้างทุกกี่เดือน
ไม่ควรกำหนดจากปฏิทินอย่างเดียว รอบที่เหมาะสมขึ้นกับประเภทอาหาร ชั่วโมงใช้งาน ปริมาณคราบ ประสิทธิภาพ filter ประวัติระบบ และข้อกำหนดของสถานที่ ควรบันทึกสภาพหลายรอบแล้วปรับแผนจากข้อมูลจริง
ภาพก่อน–หลังเพียงพอสำหรับตรวจรับหรือไม่
เพียงพอสำหรับจุดที่ถ่ายและมองเห็น แต่ไม่ยืนยันช่วงท่อที่ไม่มี access หรือสมรรถนะของพัดลม รายงานต้องบอกตำแหน่งภาพและจุดที่เข้าไม่ถึง
ทำไมต้องสำรวจพัดลมและทางขึ้นหลังคา
เพราะงานที่พัดลมอาจต้องใช้อุปกรณ์และมาตรการต่างจากงานใต้ฮูด ตำแหน่งหลังคา ทางเดิน พื้นที่ขอบอาคาร และการถอดชิ้นส่วนมีผลต่อเวลาและความปลอดภัย
สามารถประเมินราคาจากภาพได้หรือไม่
ภาพและแบบที่ครบอาจใช้ทำกรอบเบื้องต้น แต่การยืนยันราคาต้องรู้แนวท่อ จุดเปิด การเข้าถึง พลังงาน ช่วงเวลาทำงาน และเงื่อนไขของสถานที่ หากข้อมูลไม่ครบควรระบุสมมติฐานและรายการที่อาจปรับหลังสำรวจ
สรุป
การตอบคำถามว่า “ล้างฮูดดูดควันราคาเท่าไร” ควรเริ่มจาก 7 ปัจจัย ได้แก่ ขอบเขตทั้งระบบ แนวท่อและ access ปริมาณคราบ การเข้าถึง/งานสูง การป้องกันครัวและของเสีย เวลาหยุดครัว และหลักฐานตรวจรับ ใบเสนอราคาที่ดีต้องบอกทั้งสิ่งที่ทำ สิ่งที่ไม่ทำ และจุดที่เข้าไม่ถึง มิฉะนั้นยอดรวมที่ดูถูกกว่าอาจเป็นเพียงงานคนละขอบเขต
บทความจัดทำโดย VENTCLEAN Thailand เพื่ออธิบายกรอบประเมินงาน ไม่ใช่ใบเสนอราคา ไม่ใช่รายงานตรวจระบบของลูกค้ารายใด และไม่ได้กล่าวว่าเอกสารอ้างอิงต่างประเทศเป็นกฎหมายไทย